Pablo Beato, Ikerbasque Professor berria CFMn
Pablo Beato Burgosen jaioa, laster joan zen familiarekin Alemaniara, eta han hazi eta jaso zuen bere heziketa. Kimikan graduatu zen Marburgoko Unibertsitatean, eta ondoren master bat (MSc) lortu zuen unibertsitate berean. Berlingo Max Planck Elkartearen Fritz Haber Institutu ospetsuan hasi zuen bere ikerketa-ibilbidea, kimika fisikoaren eta katalisiaren ikerketarako zentro historiko den horretan. Bertan doktoretza lortu zuen 2005ean, katalisi heterogeneoan eta espektroskopian espezializatuz.
Katalizatzaileen sintesian lan handia egin zuen arren, bere interesak prozesu katalitikoak nola gertatzen diren ulertzera bideratu ziren berehala: material katalitikoak nola eratzen diren eta eragiketa-baldintza errealen pean nola jokatzen duten, hala nola tenperatura altuak eta industria-katalisiaren presio tipikoak. Bere doktorego lana molibdeno, vanadio edo wolframio oxidoak dakartzaten oxidazio selektiboko erreakzioetan zentratu zen bereziki. Aldi horretan, bere lehen erreaktorea ere eraiki zuen.
“Denbora asko eman dut pentsatzen nola eraiki benetako prozesu industrialak monitorizatzeko gai diren eskala txikiko erreaktoreak”
Doktoratu ondoko aldian, espektroskopia bibrazionaleko tekniketan espezializatu zen, eta laguntza analitikoa eman zien ikasketetarako teknika hori behar zuten ikertzaile askori.
TOPSOE katalisian munduko enpresa liderren artean dago, nahiko txikia izan arren, 2.000 langile inguru baititu. Konpainiak katalizatzaileak eta funtsezko prozesu industrialak garatzen ditu, metanola, amoniakoa, hidrogenoa eta erregai sintetikoak ekoizteko erabiltzen direnak, besteak beste. Halaber, aitzindaria izan da enpresa barruko ikerkuntzarekin eta garapenarekin konpromiso sendoa mantentzen. Egitura horri esker, oinarrizko ikerketa-lerroak industria-ekoizpenarekin batera sortu ziren, eta zuzenean bermatu ziteken ezagutza zientifikoa industria-aplikazio errealetara transferitzea.
“TOPSOE leku paregabea da; niretzat, katalisiaren arloan, IBMk edo Bell Labsek bere urrezko garaian elektronikarentzat izan zutenaren parekoa. Katalizatzaileak hobetzeko asmoa izan du beti, inplikatutako prozesuen ulermen funtsezkoenetik abiatuta. “
Industrian aritu zen bitartean, Beato irakasleak 35 doktore-tesi zuzendu zituen, eta ikerketa-zentroekin, sinkrotroi-instalazioekin eta katalisian espezializatutako talde akademikoekin lankidetzan aritu zen.
TOPSOEko 20 urteko ibilbidean, enpresako zientzialari liderretako bat izatera iritsi zen, espektroskopia-laborategien eta katalizatzaileak garatzeko hainbat programaren ardura bere gain hartuz. Oso ezaguna da espektroskopian, zeolitetan eta metanolak hidrokarburoekiko duen erreakzioa ulertzeko egin dituen ekarpenengatik. Erreakzio katalitiko hori funtsezkoa da etorkizunean produktu kimikoak eta erregai jasangarriak ekoizteko.
Denbora batez, esparru akademikora itzultzeko aukera aztertzen aritu zen, katalizatzaileen eraginkortasunarekin eta bere garaian industrian irekita geratu ziren erreakzio-mekanismoekin lotutako gaiak ikertzeko. Ikerketa erakunde garrantzitsuak aztertzen ari zela, Materialen Fisika Zentroan (CFM) arlo erlazionatuetan egiten ari ziren lana ezagutu zuen, eta Celia Rogero zuzendariarekin harremanetan jarri zen bere profila aurkezteko. Aldi berean, bere familiak Euskal Herriko bizitza esploratzeko interesa zuen, bere bikotekidearentzako aukera profesional baten ondorioz, hau ere ikertzailea eta gaur egun CEITen lanean ari dena. Ikerbasquek talentu finkatua erakartzeko egindako deialdiak aukera ezin hobea eskaini zuen CFMn hain profil zabala eta espezializatua txertatzeko.
Celia Rogeroren hitzetan:
Beato berak gehitzen du:
“Zortea izan dut balio handiko produktu kimikoen eta erregaien kantitate esanguratsuak ekoizteko gai diren sistema katalitiko aurreratuetan lan egiteko, aldi berean mundu akademikoarekin lotura handia mantenduz eta katalisian funtsezkoak diren gaiei helduz. Ilusio handia dut CFMri nire esperientziarekin laguntzeko, berritzen eta akademiaren eta industriaren arteko zubiak eraikitzen lagunduz. “
Beato irakasleak CFMk IKERBASQUEren eraikin berrian okupatzen dituen instalazioetan garatuko du bere ikerketa. Bere lana katalizatzaile berrien sintesian, jardunaren bidez egiten duen analisi espektroskopikoan eta haien ebaluazio katalitikoan oinarrituko da.
Bere laborategian garatutako materialak nano eskalaren eta kilogramo-eskalaren artean zubiak eraikitzeko pentsatuta daude, gainazalen fisikan CFMk duen esperientzia sakona industria-mailako sintesi kimiko hezeko metodoekin konbinatuz.
“Niretzat, CFMn lan egiteak aukera paregabea eskaintzen du materialen sintesia, karakterizazioa eta ebaluazioa konbinatzen dituen diziplinarteko ikuspegi bati jarraitzeko, eta bide hori bereziki bizigarria egiten zait berrikuntzarako duen potentzial handiagatik”.
Gainera, Beato irakasleak dagoeneko erakutsi du dinamismo nabarmena tokiko komunitate zientifikoan inplikatzeko eta erakundeen arteko lankidetza berriak ezartzeko orduan. Horren adibide da Juan Manuel García Ruiz DIPCko Ikerbasque irakaslearekin duela gutxi hasi duen lankidetza, PROTOS (ERC Synergy Grant) proiektuaren ikerketa-ildoetako baten barruan. Proiektu horrek silikatoen gainazalek bizitzaren jatorrien azterketarekin lotutako automihiztatze-prozesuetan duten eginkizuna ikertzen du.
Beatok bukatzeko:
“Maite dut Donostia, eta oso eskertuta nago hain ingurune bizigarria aurkitu izanagatik. Aukera ematen dit nire ikerketaren irismena zabaltzeko, arlo berrietan inspirazioa bilatzeko eta nire potentziala mailarik gorenean garatzeko. “